Τι δείχνει η επόμενη μέρα για τη Γαλλία - 5 απαντήσεις για τις συνέπειες της παραίτησης Λεκoρνί

Σε περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας βυθίστηκε για ακόμη μια φορά η Γαλλία μετά την αιφνιδιαστική παραίτηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί το πρωί της Δευτέρας 06/10 προκαλώντας ένα déjà vu στους πολίτες.

Πλέον πλανώνται μια σειρά από ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο η χώρα μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί ενώ εκκρεμεί η κρίσιμη συζήτηση για τον προϋπολογισμό που προκαλεί «πονοκέφαλο» στους πολιτικούς αλλά φυσικά και στον ίδιον τον Πρόεδρο, Εμανουέλ Μακρόν.

Η γαλλική εφημερίδα Le Monde επιχείρησε να χαρτογραφήσει τα «αγκάθια» που έχουν προκληθεί από τη νέα «κενή» θέση που άνοιξε και την επόμενη μέρα που βρίσκει τον Γάλλο ηγέτη αντιμέτωπο με τις φωνές που ζητούν βουλευτικές ακόμη και προεδρικές εκλογές.

Ποιος κυβερνά τώρα τη χώρα;

Όταν ένας πρωθυπουργός παραιτείται, είναι σύνηθες για την κυβέρνηση να διασφαλίζει τη συνέχεια χειριζόμενη τις καθημερινές υποθέσεις μέχρι να διοριστεί νέο υπουργικό συμβούλιο. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Λεκορνί θα συνεχίσει τυπικά τις υποχρεώσεις του μέχρι να διοριστεί ο διάδοχός του.

«Το διάταγμα διορισμού των υπουργών δημοσιεύθηκε, ο πρόεδρος έκανε δεκτή την παραίτηση, επομένως αυτή είναι πλέον μια υπηρεσιακή κυβέρνηση», εξήγησε ο Πολ Κάσια, καθηγητής δημοσίου δικαίου στο Πανεπιστήμιο Paris-I-Panthéon-Sorbonne στη γαλλική εφημερίδα.

Οι υπηρεσιακοί υπουργοί μπορούν να εκτελούν μόνο πολιτικά ουδέτερες διοικητικές πράξεις, όπως η έγκριση αιτήσεων από μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Δεν έχουν εξουσιοδότηση να δημιουργούν νέες πολιτικές ή να θεσπίζουν μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, διατηρούν την ικανότητα να λαμβάνουν επείγουσες αποφάσεις σε απάντηση σε τρομοκρατική επίθεση ή κρίση δημόσιας υγείας, για παράδειγμα. Μια υπηρεσιακή κυβέρνηση δεν μπορεί να ανατραπεί από την Εθνοσυνέλευση, καθώς η παραίτησή της έχει ήδη τεθεί σε ισχύ.

Μπορεί να διοριστεί νέος πρωθυπουργός;

Για άλλη μια φορά, εναπόκειται στον Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να επιλέξει τον επόμενο πρωθυπουργό. Δεν του έχει επιβληθεί καμία προθεσμία. Θεωρητικά, μπορεί να επιλέξει οποιονδήποτε, συμπεριλαμβανομένου του επαναδιορισμού του Λεκορνί.

Πρέπει να βρει κάποιον που μπορεί να οικοδομήσει συναίνεση, για να αποφύγει μια ακόμη γρήγορη παραίτηση ή μια γρήγορη ψήφο εμπιστοσύνης στην Εθνοσυνέλευση.

Φαίνεται απίθανο ο Μακρόν να επιλέξει έναν άλλο πρωθυπουργό από το κεντρώο μπλοκ, δεδομένων των αποτυχιών τόσο του Μπαϊρού όσο και του Λεκορνί. Επιπλέον, οι εντάσεις μεταξύ των υποστηρικτών του Μακρόν και της δεξιάς καθιστούν αβέβαιο το αν θα επιλέξει έναν πρωθυπουργό από τις τάξεις των συντηρητικών Les Républicains (LR), οι οποίοι βρίσκονται στην κυβέρνηση με τον συνασπισμό του Μακρόν από τον Σεπτέμβριο του 2024.

Επιπρόσθετα, η απαγόρευση του εκλέγεσθαι που επιβλήθηκε στην ηγέτιδα της ακροδεξιάς Μαρίν Λεπέν στα τέλη Μαρτίου στο πλαίσιο της ποινής της για υπεξαίρεση δημοσίων κεφαλαίων δεν την εμποδίζει να διοριστεί πρωθυπουργός.

Για να ξεπεραστούν οι πολιτικές διαιρέσεις, ο Μακρόν θα μπορούσε επίσης να καλέσει μια μη κομματική προσωπικότητα να σχηματίσει μια τεχνοκρατική κυβέρνηση για να χειριστεί επείγοντα ζητήματα, ενώ αναζητείται μια μακροπρόθεσμη λύση.

Είναι πιθανή μια νέα διάλυση της Εθνοσυνέλευσης;

Εάν τα αδιέξοδα επιμένουν σε ένα Κοινοβούλιο διαιρεμένο σε τρία μεγάλα μπλοκ χωρίς σαφή πλειοψηφία, μια λύση θα μπορούσε να είναι η διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και η επιστροφή των ψηφοφόρων στις κάλπες.

Νομικά, αυτό είναι εφικτό, δεδομένου ότι έχει τηρηθεί η ελάχιστη περίοδος που απαιτείται από το Σύνταγμα για τη χρήση αυτού του «προεδρικού όπλου»: Οι τελευταίες βουλευτικές εκλογές πραγματοποιήθηκαν πριν από περισσότερο από ένα χρόνο, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 2024.

Το εμπόδιο είναι περισσότερο πολιτικό: οι πιθανότητες του Μακρόν να κερδίσει την πλειοψηφία σε νέες εκλογές φαίνονται ελάχιστες, ενώ η προοπτική νίκης του κόμματος της Λεπέν είναι μεγάλη.

Θα μπορούσε ο Μακρόν να παραιτηθεί ή να καθαιρεθεί;

Αρκετοί πολιτικοί ηγέτες έχουν ζητήσει από τον Μακρόν να παραιτηθεί για να σπάσει το αδιέξοδο και να προκαλέσει πρόωρες προεδρικές εκλογές. Σε αυτούς περιλαμβάνονται βουλευτές της ριζοσπαστικής αριστεράς La France Insoumise (Μελανσόν), του ακροδεξιού κόμματος, ακόμη και ορισμένοι συντηρητικοί. Ωστόσο, ο Μακρόν έχει σταθερά υποστηρίξει ότι θα εκτίσει τη θητεία του μέχρι το 2027.

Μετά από μια πρώτη αποτυχημένη προσπάθεια το 2024, οι βουλευτές του κόμματος του Μελανσόν υπέβαλαν μια ακόμη πρόταση για την καθαίρεσή του από το αξίωμα στις 9 Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, η διαδικασία είναι μακρά και περίπλοκη και η επιτυχία της παραμένει απίθανη.

Σύμφωνα με το Άρθρο 68 του γαλλικού Συντάγματος, ο πρόεδρος μπορεί να απομακρυνθεί μόνο σε περιπτώσεις «παράβασης καθηκόντων σαφώς ασυμβίβαστης με την άσκηση της εντολής». Αυτό μπορεί να αφορά την πολιτική ή ακόμη και την ιδιωτική συμπεριφορά του προέδρου, υπό την προϋπόθεση ότι οι πράξεις έχουν υπονομεύσει την αξιοπρέπεια του αξιώματος.

Τι θα συμβεί με τον προϋπολογισμό του 2026;

Το μεγαλύτερο «αγκάθι» είναι αυτό του προϋπολογισμού του 2026 το οποίο πρέπει να ψηφιστεί έως τις 31 Δεκεμβρίου. Ο Λεκορνί επρόκειτο να παρουσιάσει το προσχέδιο του στο υπουργικό του συμβούλιο τη Δευτέρα και στη συνέχεια στην Εθνοσυνέλευση την Τρίτη. Η παραίτησή του καθιστά το νομοσχέδιο άκυρο.

Συνεπώς, θα εναπόκειται στην επόμενη κυβέρνηση να υποβάλει νέο σχέδιο προϋπολογισμού στο Κοινοβούλιο. Για να τηρηθούν οι νόμιμες προθεσμίες για εξέταση από το Κοινοβούλιο και το Συνταγματικό Συμβούλιο, το κείμενο θα πρέπει να υποβληθεί έως τη Δευτέρα 13 Οκτωβρίου. «Ωστόσο, αυτή η προθεσμία δεν μπορεί να τηρηθεί», σημείωσε στη Le Monde μια καθηγήτρια νομικής. Ακόμα κι αν διοριστεί γρήγορα ένας νέος πρωθυπουργός, θα χρειαστούν αρκετές ημέρες, ή και εβδομάδες, για να αναδιατυπωθεί η πρόταση προϋπολογισμού.

Η απερχόμενη κυβέρνηση Λεκορνί ή η νέα κυβέρνηση θα μπορούσαν να προτείνουν οι βουλευτές να ψηφίσουν ξεχωριστά για το τμήμα των «εσοδών» του νομοσχεδίου του προϋπολογισμού, κάτι που θα επέτρεπε στο κράτος να εισπράττει φόρους και να έχει τα οικονομικά μέσα για να λειτουργεί.

Μια άλλη λύση είναι η υποβολή ενός «ειδικού νόμου» στην Εθνοσυνέλευση, ο οποίος θα παρατείνει προσωρινά τον προϋπολογισμό του προηγούμενου έτους μέχρι την ψήφιση του νέου.